Verslag Bezinningssamenkomst zondag 11 november: Martien Brinkman: Religie en poëzie.

Wies Goudsmit

Martien Brinkman, emeritus hoogleraar oecumenische en interculturele theologie aan de VU te Amsterdam en vele jaren verbonden aan het Centrum voor Interculturele Theologie, begint met een korte inleiding over religie en poëzie, en met name de poëzie van M. Vasalis. Recent is zijn boek gepubliceerd: “Dicht bij het onuitsprekelijke”.

Een goed gedicht is polyinterpretabel; poëzie geeft zelden aanleiding tot discussie, in ieder gedicht zit zo een breed kleurenpallet, dat iedere duiding klopt, ieders duiding klopt.

Wat zijn overeenkomsten tussen religie en poëzie?

  1. Het onbegrepene, het raadselachtige, dit heel precies proberen te duiden.
  2. Hij citeert Les Murray, een Australische dichter:

“Religies zijn gedichten. Ze verenigen ons daglicht-ik en onze dromende ziel, ze brengen onze emoties, instinct, adem en aangeboren gebaren bij elkaar in heldere poëzie. Zo is God de in elke gedicht opgevangen poëzie”.

  1. Verbeelding, de mens overstijgt eigen grenzen in poëzie.
  2. Het missen van wat/ wie afwezig is kan in gedicht naar voren worden gehaald, de aanwezige afwezigheid wordt zo benoemd. Het ervaren van het mysterie van ons bestaan.

Vasalis is pseudoniem van Margaretha Drooglever Fortuyn-Leemans, dichteres en psychiater.

Zij is niet christelijk opgevoed, doch ze kent het bijbels gedachtegoed. In haar gedichten verwoordt zij haar onvermogen om het levensgeheim te onthullen, zij gaat hieronder gebukt. Zij schrijft aan van het Reve in een brief: “als ik zeg dat ik het geheim wil horen ademhalen, weet ik niet wat ik bedoel, maar ik meen het wel!”

Een aantal prachtige gedichten van Vasalis zijn door Martien en zijn vrouw Hannie Dorr voorgelezen:  Sotto Vocce, Cannes, Titelloos gedicht, Kennen, Gelijktijdigheid;                                 in een indrukwekkende stilte.

Muziek wisselde meermalen de poëzie af. Organist Jan Siemons, violiste Annemarie Konijnenburg en hoboïste Liesbeth Feikema speelden driemaal Drie Intermezzi in G van Jan Siemons, meditatieve composities, en Muziek van Georg Philipp Telemann. Na het luisteren naar de prachtige gedichten van Vasalis klonk de muziek zo mooi en luid applaus maakte duidelijk hoe velen zeer genoten hebben van dit schone samenspel.