Kennis van religie

De bezinningssamenkomst van 14 oktober met als gastvrouw Wies Goudsmit werd een platform van bevlogen discussie over de beleving en kennis van religie voor de hedendaagse maatschappij onder leiding van Ernst van den Hemel, een niet-gelovig religie- en literatuurwetenschapper, gepromoveerd aan de Universiteit van Amsterdam over de geschiedenis van het Christendom, met name over de literair-politieke ideeën van Calvijn; onderzoeker o.a. van populisme, religie en sociale media.

Ondanks het afnemend aantal studenten in de religiewetenschappen is het belangrijk om vanuit verschillende gezichtspunten religie te bestuderen. Zeker in de huidige tijd met ons beperkte beeld van de islam. Dit leidt tot polarisatie en tot “wereldvreemde burgers”. Belangrijk is dat scholen voor middelbaar onderwijs meer aandacht aan religie besteden. Alhoewel in Nederland religie vaak geassocieerd wordt met “ouderwets” groeit religie wereldwijd. In de politiek wordt vaak de nadruk op de joods-christelijke cultuur van Nederland gelegd. Van belang echter is de kloof tussen mensen met een religieuze en niet-religieuze achtergrond te verkleinen. Zelf werd Ernst van den Hemel geïnspireerd door het werk van de Ierse schrijver Samuel Becket (Nobelprijs literatuur in 1968), hierin wordt de nadruk gelegd op het belang van stilte, van een gevoel van beleving, van afstand nemen. Zo kan religie een gevoel laten beleven. Het begin van het bouwen van bruggen tussen belevingswerelden. Spreek niet over DE islam, HET Joods-Christendom, maar concentreer je op een levend debat, minder polarisatie, de route naar de toekomst.  De mens heeft een besef van “het heilige”. Op deze manier kunnen we van elkaar leren, hoe we in het leven staan. Een hoopvol beeld voor de toekomst is: openstaan voor elkaars beleving.

In de zeer levendige discussie werd verder ingegaan op de rol van godsdienst in de wereld van de toekomst. Meer debat, de meeste mensen met een geloofsovertuiging hebben basaal een verbinding. Laten mensen zich uitspreken over hun gevoelsleven.

De rol van de kerk is hierbij om mensen met een gevoelsleven bij elkaar te brengen. En hierbij te zorgen voor het bewaken van openheid. Openheid is kracht en geen zwakte. De kerk (of een andere maatschappelijke organisatie) moet het “mysterie” zichtbaar maken. Spreken met respect over het onbenoembare, waarbij iedereen elkaar als gelijke ervaart. Hiervoor moet de kerk zich opnieuw uitvinden, De tijd van de verzuiling is voorbij. Het dichttimmeren van het gedachtegoed (wij tegenover de ander) is niet juist. Binnen religies mensen verbinden en geen plaats meer voor fundamentalisten (mensen die niet geloven, maar weten). Dus: de weg naar voren, naar het onnoembare. De kerk is een laboratorium, geen klooster.

De muziek van Mozart, Erik Satie en Chopin, op zeer ingetogen en verstilde wijze vertolkt door Caroline Kuijpers, piano, gaf ons  alle rust om de zeer  inspirerende gedachten over  religie tot ons te laten doordringen.

Joost Ruitenberg

De volgende bezinningssamenkomst is op 11 november met Martien Brinkman.