Op de tweede Toekomst/Inspiratiedag van De Woudkapel op 23 maart jl. hield Pieter Lootsma een inleiding.  Deze inleiding werd gehouden op basis van onderstaande aantekeningen. Een verslag van de dag zal terug te lezen zijn in de eerstvolgende editie van De  Lantaarn (het verenigingsblad voor leden en vrienden van De Woudkapel).

——

Inleiding Pieter Lootsma Toekomstdag 2 d.d. 23 maart 2019

 

0         Hoe wij de Woudkapel erváren, daarover zal het gaan. Vorige keer onder leiding van Martin Jans en Marien van der Boom gesproken over de identiteit van de Woudkapel: waar staan we voor? Hoe wordt er naar ons gekeken en hoe kijken we naar onszelf?

 

0         Door velen als een vruchtbare ochtend ervaren. Wat ik er zelf van heb onthouden: eigenlijk twee dingen: 1. Onze identiteit is niet eenduidig. Martin Jans kwam alleen al op de website een stuk of zes verschillende ‘identiteiten’ tegen. Ik denk dat wij niet zo diep hoeven te graven om dat te herkennen. Alleen al het feit dat we aan één kant kerkelijk zijn met een heuse dominee die met name daaraan richting geeft terwijl er een heel aantal leden is dat niet zoveel op heeft met de kerk en juist op zoek is naar andere vormen van spiritualiteit uit bij voorkeur andere tradities, geeft aan dat we met elkaar zoekende zijn naar wie of wat die ene Woudkapel nu eigenlijk is.

Het 2-de dat ik onthouden heb is dat we het met elkaar eens konden worden over de gedachte dat de Woudkapel een ‘oefenplaats’ is. dat ‘oefenen’ moet dan heel breed worden verstaan. We oefenen ons in mens zijn. Dat roept in de eerste plaats de vraag op wat dat is, ‘mens zijn’. Welk mensbeeld koesteren we? Hoe, waar, wanneer en onder welke omstandigheden komt de mens het meest tot zijn recht? Dat is een veelomvattende vraag waarop de verschillende culturen en godsdiensten heel verschillende antwoorden geven. Om maar iets te noemen: in hoeverre individu of juist een wezen dat in groepen functioneert? En dat laatste vraagt er om dat we minder individu zijn.

 

0         Tal van aspecten komen kijken bij uitvinden hoe we de mens zien. En dan vervolgens hoe we daaraan gestalte geven. Het voeren van gesprekken over wie we zijn, wat we van elkaar en van het leven verwachten, we oefenen ons in bewustwording en in vertrouwen, in onszelf, in elkaar en in het leven an sich. En nog veel meer. Het leven is een veelkleurig en fascinerend geschenk en het kost een mensenleven lang om het een beetje te kunnen gaan begrijpen.

 

0         Vanmorgen willen we wat dieper ingaan op dat begrip ‘oefenplaats’.

We willen proberen om ons er met elkaar in te oefenen onszelf en het leven een beetje te gaan begrijpen. Dat gaan wij doen door naar onszelf te kijken en ons de vraag te stellen wat wij als het wezenlijke momenten hebben ervaren. Op welke moment of op welke momenten diende zich (hier) iets aan dat ons inzicht gaf in waar het in het leven op aan komt? Bij de voorbereiding van deze ochtend realieerden wij ons natuurlijk dat het antwoord op deze vraag niet zomaar te geven is. Het zal tijd, energie en ook concentratie kosten om woorden te kunnen geven aan dergelijke momenten. Misschien is dat precies waar we ons hier in willen oefenen.

 

0         En wat daar uit komt is dan niet zozeer een grote, gemeenschappelijke deler maar een heel palet aan verhalen die allemaal iets vertellen over wat voor ons de essentie is van wat wij hier zoeken en op momenten ook vinden. We gaan ook oefenen in het vinden van woorden voor wat ons drijft. En in het delen van onze dieper gelegen motieven.

 

0         De OLV kerk had vorig weekend een symposium georganiseerd waarin de vraag gesteld werd of er nog toekomst is voor de kerk. Voor mij is dat niet zozeer een vraag. Mijn idee is dat dat er wel degelijk is. Maar dan moet de kerk wel zijn eigen niche vinden. De kerk moet een helder zicht krijgen op wat er van haar verwacht wordt, wat er gezocht wordt, wat elders niet gevonden wordt. Om dat kort samen te vatten: zij moet een waardevrij plek zijn waar mensen zich er in kunnen oefenen zicht te krijgen op wat hen ten diepste drijft. Het is een plek waar zij contact kunnen maken met die diepste drijfveren. Èn het is de plek waar zij die ervaringen ernstig leren nemen. Daarbij is het van het grootste belang dat zij taal aangereikt krijgen om deze ervaringen te arresteren.

 

0         Dat geldt voor ieder mens afzonderlijk. Maar ook voor onze samenleving als geheel. Om ervaringen te kunnen delen moeten we een taal die ernaar verwijst met elkaar delen.

 

0         In mijn overtuiging is zelfkennis en in jezelf geworteld zijn het enige beschikbare wapen tegen alle krachten die er van buitenaf op ons inwerken. Wie zichzelf kent, wie transparant is voor zichzelf, wie zijn eigen motieven ken, wie zichzelf heeft leren accepteren en zelfs van zichzelf kan houden, die zal beter opgewassen zijn tegen de verleidingen die er op ons af komen en die ons ertoe willen overhalen mee te doen met een spel waar wij helemaal niet voor hebben gekozen om aan mee te doen. Wij zijn geneigd te denken dat we ons wapenen door een façade op te trekken, door veel kennis te hebben of sociale vaardigheden te oefenen. Maar daarmee houden we onszelf voor de gek. We bereiken er vaak het omgekeerde mee. Want met die façade, met een zogenaamde assertiviteit of sociale vaardigheden bewegen we juist soepeler mee met wat er van ons wordt gevraagd. En daarmee raken we verder verwijderd van onszelf.

 

0         Als illustratie: de film Werk ohne Autor: film heeft tal van thema’s, zowel politiek, maatschappelijk, cultureel als op het individuele niveau. Maar steeds wordt de vraag gesteld: ‘wer bin Ich, was bin Ich’. De centrale figuur in het verhaal is Kurt Schilling (gebaseerd op de kunstenaar Gerhart Richter) die moet leren om van het ene in het andere politieke systeem te gaan leven: accentverschuiving van dienstbaar zijn aan de massa (het volk) naar een accent op de uniciteit van het individu. Maar een van de thema’s de mij het meest raakte (en dat zal met mijn eigen geschiedenis te maken hebben): niet wegkijken. In alles wat wáár is, schuilt schoonheid. Misschien heb ik er een wat te romantisch beeld van? Of wellicht ben ik niet realistisch? Bijbelse verhalen zijn heel goed te verstaan als een uitnodiging om af te zien van wegkijken. Om het leven te zien zoals het is, met ook alle schaduwkanten. En om het dan, desondanks, ten volle te omarmen.

 

0         Aanvankelijk denkt Schilling de vrijheid te dienen, totdat hij ontdekt dat hij eigenlijk helemaal niet weet wat vrijheid is. De invulling van dat begrip, de betekenis die we eraan geven, is sterk bepaald door de context waarin het wordt gebruikt. Precies hetzelfde kunnen we zeggen van begrippen als ‘liefde’, of ‘troost’. Onder zo’n woord zitten tal van lagen. Want de een wordt getroost door gezamenlijkheid en de ander door de rust van het alleen zijn. De film laat de subjectiviteit van onze gevoelens zien. En de afhankelijkheid van culturele interpretaties ervan.

 

0         Vanmorgen willen we proberen: ‘gewoon’ kijken naar wat zich aandient, zonder dat we over onszelf oordelen of het wel past in wat er van ons verwacht wordt. En zorgvuldig luisteren naar de stem die in ons spreekt. We gaan luisteren naar muziek en daarna zal Flip vertellen hoe we ons vanmorgen erin zullen oefenen dichter bij onszelf te komen. Deze ruimte is de oefenplaats. En wij zijn elkaars oefenmeesters. In hoeverre de Woudkapel ons daarbij van dienst kan zijn.